उमरखेड प्रतिनिधी
दिवाळीच्या सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर कर्नाटकातून आलेले एक लोककलावंत जोडपे सध्या उमरखेड शहरात आपल्या अनोख्या पारंपरिक कलेचे दर्शन घडवत आहे. “जय भवानी, जय महाकाल”च्या जयघोषात हे जोडपे घरोघरी फिरून लोकांचे लक्ष वेधून घेत आहे. मात्र, बदलत्या काळामुळे या परंपरेवर आणि त्यांच्या उपजीविकेवर गंभीर संकट ओढवले आहेलोककलेचा अनोखा आविष्कार
कर्नाटकातील या जोडप्याने आपली उपजीविका आणि कला दोन्ही एकत्र जोपासली आहेत. पती आपल्या उघड्या अंगावर चाबकाचे जोरदार फटके मारतो, तर त्याची पत्नी डफळ्यावर विशिष्ट ठेका धरून साथ देते. या वेदनादायक पण भक्तीमय सादरीकरणातून ते देवतेच्या शक्तीचे प्रतिक आणि भक्तीचे दर्शन घडवतात.
श्रद्धा आणि उपजीविकेचा संघर्ष
पूर्वीच्या काळात लोक या प्रथेचा धार्मिक श्रद्धेशी संबंध मानून उदंड बक्षीस, धान्य किंवा वस्त्र देत असत. मात्र, आज श्रद्धा कमी झाली असून या कलेवर उदरनिर्वाहाचे संकट उभे ठाकले आहे. लोकांकडून मिळणारे थोडेफार बक्षीस, कधीतरी मिळणारी मजुरी आणि प्रसंगी भिक्षा — यावरच या जोडप्याचा संसार चालतो.
साडेचारशे किलोमीटरचा प्रवास
या कलावंताने सांगितले की, “कर्नाटकातून साडेचारशे किलोमीटरचा प्रवास करून आम्ही महाराष्ट्रात आलो आहोत. दिवाळीच्या दिवसांत मिळणाऱ्या बक्षिसांवरच आमच्या घराचा दिवा पेटतो. लोकांच्या आनंदात आमचंही समाधान असतं, पण आता श्रद्धा कमी झाली आहे.”
संस्कृतीच्या मुळाशी असलेली लोककला
‘जय भवानी, जय महाकाल’च्या घोषात श्रद्धा, वेदना आणि परंपरेचा संगम दिसतो. या कलेचा उगम धार्मिक समर्पणातून झाला असला, तरी आज ती आर्थिक विवंचनेत अडकलेली संस्कृतीची जिवंत साक्ष बनली आहे.
उमरखेडमध्ये सध्या हे जोडपे दिवाळीच्या उत्सवी वातावरणात आपल्या कलेचे दर्शन घडवत आहे, परंतु त्यांच्या संघर्षमय आयुष्याचा संदेश समाजाला विचार करायला लावणारा आहे.
Users Today : 10