३१ ऑक्टोबरला ‘राष्ट्रीय एकता दिन’ म्हणून का साजरा केला जातो? जाणून घ्या इतिहास आणि महत्त्व

National Unity Day 2023: देशात दरवर्षी ३१ ऑक्टोबर रोजी ‘राष्ट्रीय एकता दिवस’ म्हणून साजरा केला जातो. भारताचे माजी उपपंतप्रधान सरदार वल्लभभाई पटेल यांची जयंती म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो. ५५० हून अधिक संस्थानांचे देशात विलीनीकरण करण्याच्या त्यांच्या अतुलनीय कामगिरीचा गौरव करण्यासाठी हा दिवस ‘राष्ट्रीय एकता दिवस’ किंवा ‘राष्ट्रीय एकात्मता दिवस’ म्हणून साजरा केला जातो.भारतासारख्या वैविध्यतेने परिपूर्ण अशा देशात, तेथील लोकांमधील एकता अत्यंत महत्त्वाची आहे. ज्यावेळी अनेक संस्थानांचे तुकडे झाले होते, त्यावेळी सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी अखंड भारताच्या संकल्पनेचे समर्थन केले. त्यामुळे हा दिवस वल्लभभाई पटेल आणि इतर कार्यकर्त्यांनी देशाला जोडण्यासाठी केलेल्या संघर्ष आणि बलिदानाच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो. “विविधतेत एकता” च्या भावनेला प्रोत्साहन देऊन राष्ट्रीय अखंडता राखण्याला महत्त्व देणारा हा दिवस आहे.

२०१४ पासून ‘राष्ट्रीय एकात्मता दिना’ला सुरुवात :

सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या वारशाचा सन्मान करण्यासाठी भारत सरकारने २०१४ मध्ये अधिकृतपणे ‘राष्ट्रीय एकात्मता दिवसा’ची घोषणा केली. अखंड आणि सशक्त भारताचे कट्टर समर्थक असणार्‍या सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या कार्याच्या सन्मानार्थ हा दिवस त्यांचा वाढदिवसाचे अवचित्य साधून ‘राष्ट्रीय एकता दिवस’ म्हणून भारत सरकारने जाहिर केला आहे.

१४३ व्या जयंतीनिमित्त भव्य भारतात ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’ :

२०१८ मध्ये, सरदार वल्लभभाई पटेल (वल्लभभाई झावेरभाई पटेल) यांच्या १४३ व्या जयंतीनिमित्त, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुजरातमधील नर्मदा नदीजवळ स्थित भव्य स्टॅच्यू ऑफ युनिटीचे उद्घाटन केले. “एक भारत, श्रेष्ठ भारत” ही पटेल यांची प्रसिद्ध घोषणा आजही राष्ट्राला प्रेरणा देते.

म्हणून Iron Man of India ही त्यांची ओळख :

Iron Man Of India म्हणून ओळखले जाणारे सरदार वल्लभभाई पटेल हे केवळ स्वातंत्र्यसैनिकच नव्हते तर दूरदृष्टी असलेले नेतेही होते. ३१ ऑक्टोबर १८७५ रोजी गुजरातमध्ये जन्मलेले पटेल हे एक समर्पित वकील होते. ते सदैव न्याय, समता आणि एकता यांच्या बाजूने उभे राहिले. भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीतही त्यांचे योगदान होते. कारण त्यांनी संविधान सभेचे प्रमुख सदस्य म्हणून काम केले आणि संविधानाचा मसुदा तयार करण्यासाठी जबाबदार असलेल्या समितीचे अध्यक्षपदही भूषवले होते.

‘एकात्मतेवर विश्वास ठेवा’ हा संदेश :

सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा भारतातील विविध समुदायांच्या एकतेवर दृढ विश्वास होता. स्वातंत्र्यानंतर संस्थानांना भारतीय संघराज्यात समाकलित करण्याचे आव्हानात्मक कार्य त्यांनी पेलले. या राज्यांना सामील होण्यासाठी त्यांच्या मुत्सद्दी कौशल्ये आणि मुत्सद्देगिरीने महत्त्वाची भूमिका बजावली, ज्यामुळे देशाची प्रादेशिक अखंडता सुनिश्चित झाली. अखेर पटेल यांच्या अथक प्रयत्नांनी अखंड आणि सामंजस्यपूर्ण भारताचा पाया घातला.