मुंबई: वाढत्या प्रदूषणामुळे आरोग्याशी संबधित अनेक समस्या वेगाने वाढत आहे. प्रदूषण असलेल्या भागांमध्ये जाणे टाळणे किंवा कमीतकमी संपर्क ठेवणे, गरज असल्यास काय काळजी घ्यावी, यासंदर्भातील महत्त्वाचे निर्देश आरोग्य विभागाने दिले आहेत. वायू प्रदूषणामुळे होणारा धोका टाळणे, प्रदूषणाची मात्रा मध्यम ते तीव्र असताना कोणत्या निकषांचे पालन करावे, याबाबत हवामान खात्याने दिलेल्या माहितीच्या आधारे अधिक सुस्पष्टता दिली आहे. दिवाळी काही दिवसांवर आली आहे. मात्र वाढत्या प्रदूषणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी फटाके वाजवणे टाळा, असे आरोग्य विभागाने सांगितले आहे.धोका टाळण्यासाठी काय करावे?
रहदारी असलेले रस्ते, प्रदूषणकारी उद्योगाजवळील क्षेत्रे, बांधकाम पाडण्याची ठिकाणे, कोळशावर आधारित उच्च प्रदूषण असलेली ठिकाणे टाळा. वीजप्रकल्प व वीटभट्टीच्या ठिकाणी जाणे टाळा.
– एक्यूआय पातळीनुसार बाहेरील कामांचे वेळापत्रक तयार करा. वाईट ते गंभीर एक्यूआय असलेल्या दिवसांमध्ये घरातच रहा
– प्रदूषणाची पातळी अधिक असलेल्या भागामध्ये उशिरा चालणे, धावणे, जॉगिंग आणि शारीरिक व्यायाम टाळासकाळ आणि संध्याकाळच्या वेळेत खिडक्या व दरवाजे उघडू नका. गरज पडल्यास दुपारी १२ ते ४ या वेळेत बाहेर पडू शकता.
– लाकूड, कोळसा, जनावरांचे शेण, रॉकेल यासारखे बायोमास जाळणे टाळावे. स्वयंपाक आणि उष्णतेच्या उद्देशाने स्वच्छ धूररहित इंधन वापरा.
कोणत्याही प्रकारचे लाकूड, पाने, पिकांच अवशेष आणि कचरा उघड्यावरचे जाळणे टाळा
– बंद आवारात डासांच्या कॉइल आणि अगरबत्ती जाळणे टाळावेया व्यक्तींना अधिक त्रासाची भीती
पाच वर्षांखालील मुले व वृद्धापकाळातील व्यक्ती
गरोदरपणामध्ये दुषित हवेशी संपर्क आल्यास गर्भातील बाळावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात
श्वसन व हृदयविकार असलेल्या व्यक्ती
सामाजिक, आर्थिक स्थिती सक्षम नसलेल्या व्यक्ती, पोषण आहाराची स्थिती चांगल्या नसलेल्या व्यक्ती, स्वयंपाक, उष्णता तसेच प्रकाशाच्या स्त्रोतासाठी ज्यांना जीवाश्म इंधनाचा अधिक वापर करणारे
– वाहतूक पोलिस, वाहतूक स्वयंसेवक, बांधकाम कामगार, रस्ते सफाई कामगार, रिक्षाचालक, रस्त्याच्या कडेला असलेले विक्रेते, प्रदूषित वातावरणामध्ये घराबाहेर काम करणारे नागरिक.
हे लक्षात ठेवा
वायू प्रदूषणाचा गुणवत्ता निर्देशांक खराब ते गंभीर अशा श्रेणीमध्ये करण्यात आले आहेत. हवेच्या गुणवत्तेचा निर्देशांक बिघडल्याने संसर्ग झालेल्या व्यक्तीमध्ये आजार ते मृत्यूचे प्रमाण वाढू शकते.
स्तर(एक्यू) होणारा त्रास- विशेष खबरदारी
१०१-२००- श्वासोच्छवास किंवा आरोग्याशी संबधित तक्रारी- दीर्घ काळ मैदानी खेळ, शारीरिक व्यायाम टाळावे
३०१-४००- श्वसनविकार- सकाळी व संध्याकाळी बाहेरील हवेत जाणे टाळावे- घरात रहा, कमी शारीरिक श्रमही काळजी घ्या
तीव्र फुफ्फुसीय किंवा हृदय व रक्तवाहिन्यासंबधी समस्या आदी दुर्धर आजार असलेल्या रुग्णांनी खबरदारी घेणं आवश्यक आहे
– वायू प्रदूषणाचा धोका टाळण्यासाठी अधिक काळजी घ्या
– एक्यूआय पातळी खराब असल्यास कष्टाची कामे टाळा
– खराब एक्यूआय पातळीदरम्यान लक्षणांच्या तीव्रतेवर नियंत्रण ठेवा
– डॉक्टरांनी लिहून दिलेली औषधे स्वतःजवळ ठेवा
– गरज लागल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्याफिल्टरचा वापर करा
घरामध्ये साफसफाई करताना झाडू मारण्याऐवजी किंवा व्हॅक्युम साफ करण्याऐवजी ओल्या कापडाचा वापर करा. व्हॅक्युम क्लीनर वापरत असाल, तर उच्च कार्यक्षमता पार्टिक्युलेट एअर( एचईपीए) फिल्टरचा वापर करा
– वाहत्या पाण्याने डोळे धुवत राहा, कोमट पाण्याने नियमितपणे गुळण्या करा
– श्वसनाचा त्रास, चक्कर येणे, खोकला, छातीमध्ये अस्वस्थता किंवा वेदना, डोळ्यांमध्ये जळजळ असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
– निरोगी आहार, अँटिऑक्सिडंट असलेली फळे आणि भाज्यांचा आहारामध्ये समावेश करा, पुरेशा प्रमाणात पाणी घ्यामास्कचा वापर
प्रदूषण असलेल्या भागामध्ये कमी वेळा बाहेर पडावे. बाहेर जाण्याची गरज लागल्यास मास्कचा वापर करावा. कागदी मास्क, रूमाल, स्कार्फ आणि कापड प्रभावी नाही. एअर प्युरिफायरचा वापर केल्यास मार्गदर्शन घ्यावे. निर्देशानुसार फिल्टर बदलण्याची तसेच स्वच्छ करण्याची खात्री करून घ्यावी. ओझोन निर्माण करून काम करणारे एअर प्युरिफायर टाळावे. त्यामुळे खोल्यामधील प्रदूषण वाढते. इमारती किंवा वाहनात एअर कंडिशन चालवताना बाहेरील हवेशी संपर्क टाळण्यासाठी रि सक्युलेट मोडचा वापर करा.
Users Today : 5