काळया मातीच्या शेतात, पिवळी मातीचा प्रयोग करणारे शेतकरी सचिन कोरडे यांचा प्रयोग यशस्वी

रितेश टीलावत
तेल्हारा प्रतिनिधी

तेल्हारा :तालुक्यातील हिंगनी बु. येथील प्रयोगशील शेतकरी सचिन कोरडे पाटील यांनी आपल्या काळया मातीच्या शेतात पिवळ्या मातीचा वापर करून केळी पिकाची लागवड केली. अतिशय नवनवीन प्रयोग करून , केळी ,पपई, टरबूज आदि फळपिक चे उत्पादन घेणारे सचिन कोरडे पाटील यांनी नुकताच नवीन प्रयोग म्हणून आपल्या कार्यशाळा मातीच्या शेतात पिवळसर व केळी पिकाला पोषक अशी माती टाकून त्यात केळी पिकाचे उत्पादन घेण्याचे ठरविले. काळसर मातीत केळीचे उत्पादन अतिशय कमी प्रमाणात येत असल्यामुळे त्यावर नवीन प्रयोग म्हणजे त्या काळया मातीवर पिवळसर व फळ पिकांना पोषक असलेली माती ट्रॅक्टर द्वारे शेतात टाकून केळीचे पिक लावले.त्यानंतर राईज एन शाईन या केळीच्या कंपनीचे रोप लावले.
पिवळ्या मातीचा प्रयोग तसेच राईज एन शाईन या कंपनीचे असिषय प्रगत रोप यामुळे आज त्यांच्या शेतात दरवर्षी पेक्षा अधिक मोठे केळीचे घळ अंदाजे 30 ते 35 किलोचे घळ बसलेले आहेत. त्यांच्या हा प्रयोग पाहण्याकरता कृषी विभागातील अधिकारी तसेच केळी उत्पादक प्रगतशील शेतकरी यांनी त्यांच्या शेतात भेटी दिल्या. सचिन कोरडे यांचा प्रयोग यशस्वीतेसाठी. तेल्हारा तालुका कृषी अधिकारी नरेंद्र राठोड , मंडळ कृषी अधिकारी गौरव राऊत , कृषी पर्यवेक्षक गजानन नागे , कृषी सहाय्यक महेश इंगळे यांचे विशेष सहकार्य व मार्गदर्शन लाभले.काळया मातीत पिवळ्या मातीचे मिश्रण केल्यानंतर त्यांनी केळी पीक लागवड , व शेती मशागत बाबतीत माहिती देताना सांगितले की,
जमीन तयार करणे
उन्हाळ्यात किमान ३ ते ४ नांगरणी करावी. शेवटच्या नांगरणीच्या वेळी 10 टन चांगले कुजलेले शेण किंवा कुजलेले शेण लाल माती सोबत, आपल्या काळया मातीत मिसळावे.
केळीच्या लागवडीसाठी उपयुक्त अशा खोल गाळयुक्त चिकणमाती, चिकणमाती आणि उच्च चिकणमाती अशा हलक्या ते उच्च पोषक अशा विविध प्रकारच्या मातीत हे पीक घेतले जाऊ शकते. केळी लागवडीसाठी जमिनीचा pH 6 ते 7.5 असावा. केळी पिकवण्यासाठी चांगली निचरा, पुरेशी सुपीकता आणि आर्द्रता असलेली माती निवडा. उच्च नायट्रोजन सामग्री, पुरेसा फॉस्फरस आणि जास्त पोटॅश असलेल्या जमिनीत केळीची वाढ चांगली होते. पाणी साचलेल्या, कमी हवेशीर आणि कमी पौष्टिक जमिनीत ते वाढवू नका. वालुकामय, खारट, कॅल्शियमयुक्त आणि अतिशय चिकणमाती असलेल्या जमिनीतही याची लागवड करू नका.
सिंचन पद्धत
केळी हे असे पीक आहे ज्याची मुळे फार खोलवर जात नाहीत. त्यामुळे त्याची उत्पादकता वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात पाण्याची आवश्यकता असते. चांगल्या उत्पादनासाठी 70-75 सिंचन आवश्यक आहेत. हिवाळ्यात ७-८ दिवसांच्या अंतराने आणि उन्हाळ्यात ४-५ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. पावसाळ्यात गरजेनुसार पाणी द्यावे. शेतातील जास्तीचे पाणी काढून टाका कारण त्यामुळे झाडांच्या पायावर आणि वाढीवर परिणाम होईल.
ठिबक सिंचनासारख्या प्रगत सिंचन तंत्राचा वापर केला जाऊ शकतो. संशोधनाच्या आधारे केळी पिकाला सिंचन केल्याने 58 टक्के पाण्याची बचत होते आणि उत्पादनात 23-32 टक्के वाढ होते. तुपका सिंचनामध्ये, रोपे लावल्यापासून चौथ्या महिन्यापर्यंत प्रति झाड 5-10 लिटर पाणी द्यावे. पाचव्या महिन्यापासून फांद्या निघेपर्यंत प्रति झाड 10-15 लिटर पाणी आणि फांद्या फुटण्याच्या 15 दिवस आधी प्रति झाड 15 लिटर पाणी द्यावे. अशी माहिती नेहमी नवनवीन प्रयोग करणारे शेतकरी सचिन कोरडे पाटील यांनी दिली