चीन–पाकिस्तानचा भारताविरोधात मोठा गेम; मालदीवने तुर्कीसोबत केला ड्रोन करार! भारताविरोधात नवं समीकरण तयार, तज्ज्ञ म्हणतात — पश्चिम हिंद महासागरात वाढते धोके

नवी दिल्ली :
भारत आणि चीन यांच्यातील व्यापारिक संबंधांमध्ये सुधारणा होत असतानाच, चीनने पाकिस्तानच्या साथीने भारताविरोधात मोठं धोरणात्मक षडयंत्र रचल्याची माहिती समोर आली आहे. विशेष म्हणजे, भारताशी ताणलेले संबंध असलेल्या मालदीवने तुर्कीमधून अत्याधुनिक ड्रोन खरेदी करत भारताला धक्का दिला आहे. या करारामध्ये चीन आणि पाकिस्तानचीही भूमिका असल्याचं स्पष्ट होत आहे.

मालदीवचा तुर्कीसोबत ड्रोन करार

मालदीवचे राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद मुइझ्झू यांच्या प्रशासनाने तुर्कीहून बायरक्तार टीबी-2 (Bayraktar TB2) या प्रगत ड्रोन प्रणालींची खरेदी केली आहे.
मालदीवमधील अधाधू या स्थानिक वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, हे तीन ड्रोन नुकतेच गान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर दाखल झाले आहेत. हे ड्रोन मालदीव नॅशनल डिफेन्स फोर्स (MNDF) कडे तैनात करण्यात येणार आहेत.

गान हे ऐतिहासिकदृष्ट्या दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ब्रिटिश रॉयल एअर फोर्सचं तळ होतं, जे मालदीव स्वतंत्र झाल्यानंतर रिकामं करण्यात आलं होतं. आता या ठिकाणी मालदीवने नवा ड्रोन बेस उभारण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.

$37 दशलक्ष किंमतीचा करार, भारताच्या दबावाकडे दुर्लक्ष

अहवालानुसार, या कराराची एकूण किंमत सुमारे $37 दशलक्ष (सुमारे 308 कोटी रुपये) इतकी असण्याचा अंदाज आहे.
भारताने या व्यवहाराला विरोध दर्शवला होता, मात्र मोहम्मद मुइझ्झू सरकारने हा दबाव झुगारून दिला. ड्रोन खरेदीची अचूक किंमत आणि कराराचे तपशील मात्र मालदीव सरकारने गुप्त ठेवले आहेत.

विशेष म्हणजे, मालदीवची अर्थव्यवस्था सध्या अत्यंत संकटात आहे. पर्यटन क्षेत्रातील घट आणि परकीय कर्जवाढीमुळे देश आर्थिकदृष्ट्या डगमगत असतानाच इतक्या मोठ्या लष्करी कराराने भारतात चिंता वाढवली आहे.

 चीन–पाकिस्तानची सक्रिय भूमिका

कूटनीतिक सूत्रांच्या माहितीनुसार, या ड्रोन करारामागे चीन आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांचा प्रभाव आहे. दोन्ही देश भारताविरोधात नवे सामरिक समीकरण तयार करत असल्याचं तज्ज्ञांचे मत आहे.

भारत आणि मालदीव यांच्यातील संबंध गेल्या काही वर्षांपासून तणावात आहेत. मोहम्मद मुइझ्झू यांच्या सत्तेत आल्यानंतर त्यांनी भारताच्या ‘India Out’ मोहिमेला पाठिंबा दिला होता. आता तुर्कीमार्गे ड्रोन करार करून भारतापासून आणखी दुराव्याचं पाऊल उचललं आहे.

पश्चिम हिंद महासागरात भारतासाठी नवा धोका

तज्ज्ञांच्या मते, पश्चिम हिंद महासागर क्षेत्रात चीन, पाकिस्तान आणि आता तुर्कीची सक्रियता वाढत आहे.
हे देश भारताला वेढा घालण्याच्या सामरिक रणनीतीवर काम करत असल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारतीय संरक्षण विश्लेषकांनी याला “India’s Strategic Periphery Challenge” असे नाव दिले आहे.

भारताची पुढील रणनीती महत्त्वाची

भारताने अद्याप या घडामोडींवर अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही, मात्र संरक्षण मंत्रालय आणि परराष्ट्र मंत्रालय पातळीवर सतत हालचाली सुरू असल्याचे सूत्रांकडून कळते.
भारताकडून या प्रदेशात नौदल उपस्थिती वाढवण्याची, तसेच श्रीलंका आणि सेशेल्ससारख्या देशांशी संरक्षण सहकार्य अधिक मजबूत करण्याची शक्यता आहे.

निष्कर्ष

मालदीव–तुर्की ड्रोन कराराने भारताच्या शेजारील समुद्रपट्ट्यात नवीन तणाव निर्माण केला आहे.
चीन–पाकिस्तान–तुर्की हे तिन्ही देश भारताच्या कूटनीतिक वर्तुळात अडथळे निर्माण करण्याच्या तयारीत असल्याचं स्पष्ट दिसतंय.
या पार्श्वभूमीवर भारताने आपल्या शेजारी देशांवरील नजर आणि ‘नेबरहूड फर्स्ट’ धोरण अधिक बळकट करणे गरजेचे ठरते.