तेल संकटाने जग चिंतेत, पण चीन निर्धास्त; तयारीचं गुपित काय?

मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. इराण विरुद्ध इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षामुळे जगभरातील अनेक देशांमध्ये तेल पुरवठ्याबाबत चिंता वाढली आहे. मात्र या संकटातही चीन तुलनेने निर्धास्त दिसत आहे. त्यामागे चीनने केलेली दीर्घकालीन ऊर्जा रणनीती कारणीभूत मानली जाते.

🌊 स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ का महत्त्वाचा?

जागतिक तेल व्यापारासाठी स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ हा अत्यंत महत्त्वाचा समुद्री मार्ग आहे.

जगातील सुमारे २०% तेल वाहतूक या मार्गावरून होते
दररोज सुमारे २ कोटी बॅरल तेल येथेून वाहतूक होते

जर या मार्गावर अडथळा निर्माण झाला तर जागतिक तेल पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अनेक देश चिंतेत आहेत.

🇨🇳 चीनची मोठी तयारी

तज्ज्ञांच्या मते, चीनने संभाव्य ऊर्जा संकट लक्षात घेऊन दोन दशकांपासून तयारी सुरू ठेवली आहे.

मुख्य उपाय:

रणनितीक पेट्रोलियम साठे (Strategic Oil Reserves)
ऊर्जा स्त्रोतांचे विविधीकरण
दीर्घकालीन ऊर्जा करार
जगभरातील ऊर्जा प्रकल्पांमध्ये मोठी गुंतवणूक

या साठ्यांमुळे चीनकडे १०० दिवसांहून अधिक काळासाठी तेल साठा उपलब्ध राहू शकतो.

🛢️ चीन-इराण ऊर्जा संबंध

ऊर्जा विश्लेषण कंपनी Kpler च्या आकडेवारीनुसार चीन इराणकडून मोठ्या प्रमाणात तेल आयात करतो.

दररोज सरासरी १३.८ लाख बॅरल तेल आयात
चीनने इराणसोबत २५ वर्षांचा रणनीतिक सहकार्य करार केला आहे

या करारानुसार चीन इराणच्या पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक करतो आणि त्याबदल्यात स्थिर तेल पुरवठा मिळतो.

🇷🇺 रशियासोबत ऊर्जा भागीदारी

चीन केवळ मध्यपूर्वेवर अवलंबून नाही.
रशियासोबत पाइपलाइन नेटवर्क आणि दीर्घकालीन करारामुळे चीनला थेट तेल आणि गॅस पुरवठा मिळतो.

याशिवाय आफ्रिका, मध्य आशिया आणि लॅटिन अमेरिकेतूनही चीन तेल आयात वाढवत आहे.

🌐 जागतिक गुंतवणूक

चीनच्या Belt and Road Initiative अंतर्गत

बंदरे
पाइपलाइन
व्यापार कॉरिडोअर

यांसारख्या प्रकल्पांमध्ये मोठी गुंतवणूक करण्यात आली आहे. त्यामुळे ऊर्जा पुरवठ्यासाठी पर्यायी मार्ग उपलब्ध झाले आहेत.

⚖️ युद्धापासून दूर राहण्याची रणनीती

चीन सहसा सैन्य संघर्ष टाळण्याचा प्रयत्न करतो आणि कूटनीतीचा मार्ग स्वीकारतो. त्यामुळे मध्यपूर्वेत आर्थिक हितसंबंध असले तरी चीन थेट युद्धात उतरायचे टाळतो.

सध्याच्या तेल संकटात जगातील अनेक देश चिंतेत असताना चीन मात्र दीर्घकालीन ऊर्जा नियोजन, मोठे तेल साठे आणि विविध पुरवठा मार्ग यामुळे तुलनेने सुरक्षित स्थितीत आहे.