Wildlife Trafficking: वन्यप्राणी तस्करीचे लोण पुण्यापर्यंत; ५ वर्षांत कारवाईतून २,३११ वन्यप्राणी ताब्यात

पुण्यात होणाऱ्या कारवायांमध्ये नागरिकांच्या घरातही वन्यप्राणी आढळले आहेत. मात्र, यातील बहुतांश घटनांत कायद्यानुसार भारतीय वन्यप्राणी पाळण्यास बंदी असल्याचे माहितीच नसल्याचे नागरिक सांगत आहेत. पेट शॉप विक्रेत्यांना कायद्याचे ज्ञान असतानाही, काही विक्रेते बेकायदेशीरपणे व्यवहार करीत आहेत. वन विभाग, पोलिस विभाग आणि उत्पादनशुल्क विभागातर्फे पुण्यातील या छुप्या उद्योगांवर कारवाई करण्यात येत आहे. ताब्यात घेतलेले सर्व वन्यप्राणी ‘रेस्क्यू चॅरिटेबल ट्रस्ट’च्या वन्यप्राणी उपचार केंद्रात आणले जातात. त्यांची वैद्यकीय तपासणी करून वन विभागाच्या आदेशानुसार त्यांना निसर्गात सोडण्याचा निर्णय घेतला जातो. परदेशी वन्यप्राण्यांना त्यांच्या मूळ अधिवासात सोडण्याचे निकष आणि प्रक्रिया प्रदीर्घ असते. ‘रेस्क्यू चॅरिटेबल ट्रस्ट’कडे पुण्यासह नाशिक, सोलापूर, सातारा, सांगलीमध्ये वन विभागाने ताब्यात घेतलेले वन्यप्राणीही दाखल झाले आहेत.

जनजागृतीची गरज

पाश्चात्यांप्रमाणेच आपल्याकडे सध्या वन्यप्राणी पाळण्याची क्रेझ वाढते आहे. मागणी असल्याने विक्रेत्यांकडून तस्करी केली जाते. सर्वसामान्य नागरिक मात्र वन्यजीव संवर्धन कायद्याबद्दल अनिभज्ञ असतात. आपण घरात पाळलेला प्राणी संरक्षित असल्याचे त्यांनाही माहिती नसते. आजही अनेक घरांमध्ये पिंजऱ्यात पोपट पाळलेला दिसतो, प्रत्यक्षात कायद्यानुसार हा गुन्हा आहे. गैरप्रकार थांबवण्यासाठी व्यापक स्तरावर जनजागृती मोहीम राबविण्याची गरज आहे, अशी माहिती ‘रेस्क्यू चॅरिटेबल ट्रस्ट’च्या नेहा पंचमिया यांनी दिली.

हौस संपल्यावर प्राण्यांचे हाल

नागरिक उत्साहाने परदेशी पक्षी, कासव, साप, अजगर विकत घेतात. यातील अनेकांना प्राण्यांची देखभाल करणे जमत नाही, पुरेसा वेळ देता येत नाही. काही घटनांमध्ये प्राणी मरतात किंवा नागरिक सार्वजनिक ठिकाणी त्यांना सोडून देतात. परिणामी, या आक्रमक परदेशी प्राण्यांमुळे स्थानिक वन्यजीवांचे नुकसान होते. काही महिन्यांपूर्वी श्री क्षेत्र बनेश्वर येथील एका तलावातून आम्ही शंभर कासवांची बचाव मोहीम राबवली. यात स्थानिक आणि परदेशी कासवे एकत्र आल्याने नवीन समस्या निर्माण झाल्या होत्या, अशी माहिती ‘रेस्क्यू’च्या नेहा पंचमिया आणि नचिकेत उत्पात यांनी दिली.